Site icon Hội Bà Bầu

Những Bài Học Tài Chính 💸 Không Được Dạy Ở Trường

Phần lớn chúng ta không được dạy về tài chính từ nhỏ.

Hệ thống giáo dục dạy ta rất nhiều môn học: Toán học, công nghệ, địa lí, tiếng Anh… Nhưng chẳng dạy ta điều gì về tiền.

Hồi còn nhỏ, có lẽ bạn học cách tiêu tiền chủ yếu từ người nhà. Bạn bắt chước hành vi tài chính của họ. Hầu hết tất cả chúng ta đều như vậy.

Chúng Ta Không Được Dạy Về Tài Chính Từ Nhỏ

Để rồi, rất nhiều người bị ném vào thế giới người lớn với kiến thức tài chính = 0. Chúng ta hoàn toàn thoải mái làm bất kỳ điều gì với tiền của mình. Thậm chí còn được làm bất kỳ điều gì với tiền của người khác, nếu ta đi vay được.

Chúng ta buộc phải “tự tìm ra cách xài”

Tôi không dám chắc rằng toàn bộ dân số nước mình như thế nào, nhưng tôi có thể cảm nhận về nhiều người. Rằng với họ, tiền là chủ đề rất riêng tư. Nó chỉ được nói đến theo kiểu nói giảm – nói tránh. Những cuộc trò chuyện có hơi hướm tiền với bạn bè đều khó qua khỏi chủ đề:

Với tôi, hầu hết những gì tôi học được về tiền là thông qua:

Mỗi bài học nhỏ là 1 cú đánh mạnh vào thể diện và số tiền trong tài khoản ngân hàng của tôi. Đó là những bài học mà rất đáng quý trọng, và cũng đầy nỗi đau.

Giá mà ở trường có môn học về tài chính thì người lớn chúng ta, trong quá trình trưởng thành, sẽ có định hướng rõ ràng hơn nhiều về hành trình tài chính của mỗi người.

Tài chính cá nhân không nhất thiết phải là 1 cuốn giáo trình quá phức tạp. Những khái niệm tài chính cơ bản sẽ còn mãi trong trí nhớ của ta nếu được dạy từ nhỏ. Chúng là khởi điểm rất tốt để ta tiếp tục học hỏi về tài chính sau này.

Tham khảo: Bí quyết giúp trẻ thông minh về tài chính cực quan trọng

Bản thân tôi đã trả giá không nhỏ để học được rằng:

Ngoài Công Việc Hàng Ngày, Có Nhiều Nguồn Thu Nhập Khác

Hồi trước, tôi từng có tư tưởng khá ngây thơ rằng lớn lên, muốn có cuộc sống đủ đầy, là phải theo đuổi kịch bản như thế này:

Tôi biết 1 vài người tự làm kinh doanh, và kiếm tiền rất giỏi. Những người ấy cứ như thể có một tấm màn bí mật bao quanh. Tôi từng có ấn tượng sai lầm rằng họ là những chú kì lân ở thế giới xa vời vợi. Tôi chẳng thể nào bắt chước con đường họ đi.

Tôi chắc chắn rằng trong số các bạn có người may mắn với sự nghiệp văn phòng. Nhưng với đa số phần còn lại trong chúng ta, con đường phổ biến nhất là cố mà leo những nấc thang doanh nghiệp ấy.

Bây giờ lớn rồi, chúng ta biết rằng có rất nhiều cách để kiếm tiền. Ở đầu này là người chăm chú cho sự nghiệp làm full-time. Còn ở đầu kia là những người kinh doanh độc lập. Và còn vô số cách làm ăn ở khoảng giữa 2 đối lập ấy.

Tham khảo: Các kỹ năng sống cần thiết trong 20 năm tới

Ta có thể vừa làm công việc văn phòng, vừa làm thêm ngoài giờ. Hoặc ta có lựa chọn khác, nếu bạn là chuyên gia quản lý thời gian: cùng lúc làm nhiều việc, cho nhiều công ty.

Cũng có những người sống dư giả bằng cách đầu tư vào công ty của người khác. Thậm chí cho vay tiền để sống bằng tiền lãi cũng là 1 lựa chọn.

Tôi không hề xem nhẹ tầm quan trọng của việc được giáo dục bài bản và có một sự nghiệp có ý nghĩa. Trong nhiều ngành nghề, điều đó là rất cần thiết.

Cá nhân tôi chẳng muốn đi khám, gặp một anh bác sĩ chẳng có bằng cấp gì mà chỉ có tự học ở trên mạng, hoặc xem video trên YouTube.

Thật đáng sợ!

Điều tôi muốn nói ở đây là:

Ta nên dạy cho đám trẻ mới lớn nhà mình biết rằng có vô vàn cách để kiếm sống.

Chúng sẽ không phải nói rằng:

Lớn lên, con muốn làm kĩ sư, bác sĩ

Mà có lẽ chúng sẽ nói:

Lớn lên, con muốn tự xây dựng doanh nghiệp đào tạo kĩ năng mềm, và đầu tư lợi nhuận vào tài sản số.

Lớn lên, chúng sẽ có khả năng sáng tạo về tài chính. Tâm trí chúng sẽ mở rộng để tiếp thu nhiều cách làm khác nhau. Chúng có thể chọn được con đường riêng để vừa có tài chính ổn định, vừa có cuộc sống cân bằng và trọn vẹn.

Bài Học Thứ 2: Tiền Chỉ Nên Được Coi Là Công Cụ

Xã hội này đã điều khiển chúng ta dùng tiền theo hai cách:

Từ đó, chúng ta vô thức thấm nhuần một quan niệm cơ bản rằng nếu ta nghèo, thì chỉ nên tập trung dùng tiền mua những thứ ta cần. Nếu đủ dư giả, ta có thể được hưởng thụ chút trải nghiệm xa xỉ.

Bây giờ, tôi học được rằng: có một cách nhìn hoàn toàn khác với tiền.

Tiền chỉ là công cụ mà thôi.

Trong một khoảng thời gian dài, tôi từng tin rằng người dư giả chỉ dùng tiền để mua những thứ xa xỉ. Thực tế thì còn lâu mới thế. Tôi nhận ra mình đã sai khi bắt đầu chủ động quan sát những giám đốc được trả lương cao.

Ban đầu, tôi quan sát họ chỉ vì tò mò. Về sau, cơ hội quan sát ấy trở thành mỏ vàng đầy những bài học tài chính quý giá. Tôi thấy những vị giám đốc ấy không ngừng cố gắng dùng tiền để nâng cấp bản thân họ.

Tham khảo: Dạy con tiêu tiền thông minh từ nhỏ kiểu Nhật

Chúng ta đều biết 1 thành ngữ “gần cổ”: Thời gian là tiền.

Ngược lại, tiền mua được thời gian. Ít nhất là trong phạm vi nhất định, tiền mua được.

Những đặc quyền ấy không nhất thiết là sự phô trương. Nhưng lợi ích của chúng không thể bị xem nhẹ. Ngoài lợi thế hiển nhiên là tiết kiệm thời gian cho bạn, chúng cũng:

Tôi nhận ra rằng đó là một trong những lí do mà vì sao khi người ta đã dư giả về tiền bạc thì càng dễ kiếm thêm nhiều tiền hơn.

Bạn có thể dùng lợi thế ấy làm nguyên liệu cho động cơ tên lửa của bạn, để đẩy bạn nhanh đạt đến đỉnh cao tài chính.

Còn trẻ em, chúng là những sinh vật không biết sợ với cái đầu có khả năng sáng tạo vô hạn. Hãy hình dung chuyện gì sẽ xảy ra nếu chúng được dạy về tiền từ nhỏ.

Rằng sẽ tiền giúp chúng tiết kiệm thời gian, và có thể giúp chúng trở nên thông minh hơn.

Chắc chắn điều ấy có ích hơn là nghe những chương trình truyền hình ra rả tìm cách định hướng chúng rằng: Tiền chỉ để mua đồ chơi, mua kẹo, làm cho chúng vui vẻ.

Thứ 3: Mối Tương Quan Giữa Cảm Xúc Và Tiền

Cảm xúc của chúng ta và cách ta tiêu tiền đan xen với nhau rất chặt chẽ. Cảm nhận của ta sẽ tác động đến những quyết định tài chính. Mặt khác, những biến động tài chính của ta cũng tác động ngược lại cảm xúc.

Lấy thị trường tài chính làm ví dụ nhé. Trong thị trường bull, rất nhiều người mua vào vì lòng tham. Và đương nhiên, khi người mua nhiều hơn người bán, giá sẽ tăng, làm cho người ta thêm tham lam.

Khi thị trường sụp đổ, quy trình này đi theo hướng ngược lại. Người ta bán tháo đi vì lo sợ. Phải có khả năng kiềm chế cảm xúc cực lớn mới không phát sốt lên, mới có thể đi ngược lại số đông.

Nên chẳng có gì ngạc nhiên là các nhà sản xuất cũng đang chơi đùa với giai điệu cảm xúc của chúng ta để bán cho ta nhiều hàng hơn. Apple bán phụ kiện màu Space Gray đắt hơn 20 USD so với màu trắng. Cả hai hoàn toàn giống hệt nhau về mặt kĩ thuật, chúng chỉ khác nhau mỗi cái màu. Chẳng có lí do tài chính logic nào để mua phiên bản Space Gray cả.

Nhưng người ta vẫn mua.

Tham khảo: Cách dạy kỹ năng sống tự lập cho trẻ

Antonio Damasio, nhà khoa học thần kinh, từng nghiên cứu những bệnh nhân bị tổn thương phần não liên quan đến cảm xúc. Những bệnh nhân này hoàn toàn bình thường trong cuộc sống hàng ngày. Họ chỉ có một vấn đề duy nhất: không thể đưa ra bất kỳ lựa chọn nào trong quá trình tư duy ra quyết định.

Họ hoàn toàn đủ khả năng phân tích mặt lợi – mặt hại của từng việc, nhưng họ không thể quyết định sẽ chọn cái gì. Đó là bằng chứng rõ ràng cho thấy quyết định của chúng ta bị ảnh hưởng bởi cảm xúc. Và chẳng cần phải nói thêm: Cảm xúc cũng ảnh hưởng đến các quyết định tài chính cá nhân của chúng ta luôn.

Sẽ thật tuyệt vời làm sao, nếu ta khắc ghi nhận thức đó vào tâm trí con trẻ ngay từ khi chúng còn học dưới mái trường. Rằng cảm xúc ảnh hưởng đến những quyết định liên quan đến tiền. Thử tưởng tượng lớn lên chúng sẽ thế nào.

Ngay cả người trưởng thành cũng thu được nhiều lợi ích nếu được như vậy.

Tham khảo: Triết học dạy kỹ năng sống cho trẻ tốt hơn Google

Và Chúng Ta Có Thể Làm Gì?

Trong thế giới lí tưởng, ngành giáo dục sẽ chuẩn bị đầy đủ cho con trẻ bước vào đời chứ không chỉ để bước vào thị trường lao động. Mặc dù rõ ràng là hệ thống giáo dục ngày nay đã quá lỗi thời, có lẽ còn lâu chúng ta mới thấy được những chuyển biến rõ rệt.

Tuy nhiên, bản thân chúng ta có thể chủ động cởi mở nói về tài chính cá nhân, nhất là với các bạn trẻ.

Exit mobile version